ANG WIKANG FILIPINO SA AKADEMYA

Ni Dr. Amalia Cullarin Rosales

Pambansang Panayam ng SANGFIL, Agosto 7, 1998

 PUP, Sta. Mesa, Maynila

I.          PANIMULA

            Nais kong batiin ang pamunuan ng SANGFIL sa pagdaraos ng mga gawaing tulad nito kung saan ay nagkakasama-sama ang mga nagmamalasakit sa ating wikang pambansa upang ito ay mapayabong at maging wika hindi lamang ng  iilanmg lalawigan kundi ng buong bansa.  Ang tema ng inyong kumperensiya ngayong taong ito,  Ang Wika sa nagkakaisang Republika ay tunay na mapanghamon.  Mapanghamon, sapagka’t napakaraming balakid ang susuungin  ng mga nagmamalasakit sa wikang Filipino upang maisakatuparan ang adhikaing ito.  Bagama’t  nakatagpo tayo ng kasangga sa  katauhan ng Pangulong Estrada   sa ating adhikaing pagpapalaganap sa wikang Filipino bilang wikang dapat na gamitin sa mga paaralan, mga tanggapan ng pamahalaan, Kongreso at  pakikipag-ugnayang panlabas, ay damang-dama naman ang pagtutol ng ilang  mga  kilalang tao na ang wikang Filipino ay gawing wika ng pagtuturo at pakipagtalastasan ng ating pamahalaan.  

            Kung nanood kayo ng balita sa telebisyon kagabi, nakapanlulumo para sa mga nagmamalasakit sa wikang Filipino ang mga katagang namutawi sa labi ng ating Kalihim ng Edukasyon, Kultura at Isports, ganoon din mula sa ilang  pinuno ng mga paaralang   ang mga pangunahing mag-aaral ay anak ng  mayayaman.  Mahirap daw na isagawa ito! Magastos!

            Kung gantio ang reaksyon ng mga taong dapat na manguna sa pagsuporta sa adhikain ng ating  Pangulo, ano na ang kahihinatnan ng  ating mga mithiin para sa wikang Filipino? Nais ko na lamang na tumingala sa langit at hilingin sa Panginoon na pasukin  ng banal na ispiritu  ang diwa at puso ng mga taong may ganitong pananaw  upang mabago ang kanilang paniniwala. 

II.        MGA KATANUNGAN SA PAGGAMIT NG

            WIKANG FILIPINO SA AKADEMYA

            Ang paksang naibigay sa akin ay wikang Filipino sa Akademya. Sa pagtalakay ko sa paksang ito ay nais kong ihain sa  inyo ang mga  sumusunod na katanungan:

1.                  Gaano na ba kalawak ang paggamit ng wikang Filipino bilang wika ng Akademya?

2.                   Mas epektibo ba ang paggamit ng wikang Filipino kaysa sa Ingles  sa pagtuturo?

3.                  Ano ba ang pananaw ng mga mag-aaral hinggil sa paggamit ng wikang Filipino bilang wikang panturo?

4.                   May malaki bang papel ang paggamit ng wikang Filipino sa pagtuturo upang mahubog ang pagkabansa o nasyobnalismo ng mga mamamayan?

5.                  Mapagtatagumpayan ba ng mga nagmamalasakit sa wikang Filipino na ito ay tunay na malawakang magamit?

            Sa unang katanungan kung gaano na kalawak ang paggamit ng wikang Filipino sa akademya,  wala akong tiyak na datos na maihahain.  Subali’t kung pagbabatayan ang sinasabi sa aklat na  The Philippines: A Unique Nation ni Sonia Zaide, edisyong 1997, pahina 20,  na nagsasaad na ang gumagamit ng Filipino sa buong kapuluan 1y 23.02%, samantalang ang Cebuano ay 24.38%, masasabing hindi pa rin malawak ang pagagamit nito sa akademya.  Sa kasalukuyan, ang Pamantasan ng Pilipinas pa lamang ang  tunay na nagpapatupad ng pagagmit nito bilang wikang  panturo at pakikipagtalastasan.  Sinabi kong nagpapatupad ng paggamit ng wikang Filipino, sapagka’t ang Pangulo ng  pamantasan ay nagpalabas ng kautusan tungkol dito. Kapansin-pansin din na ang mga pangalan ng mga tanggapan at iba pang  pagkikilanlan sa  mga gusali sa  UP ay nasa wikang Filipino. Sa pakikipagtalastasan nila  sa mga tanggapan at iba pang paaralan, ang UP ay  gumagamit din ng wikang Filipino.  Nakatutuwa ring pakinggan  ang pagsagot nila sa telepono kqpag ikaw ay tumatawag sa kanilang tanggapan.  Ang  maririnig mo ay Tanggapan ng Pangulo, magandang umaga. Nang una ko itong marinig, may haplos na tuwa itong dinala sa aking puso at masaya rin akong sumagot ng  Magandang umaga. Ako po si Dr. Rosales. Maaari po bang makausap si______.

            Dito, sa Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas, hindi pa masyadong malawak ang paggamit ng Filipino. May mga nagtuturo ng kasaysayan ng Pilipinas  na  Ingles ang ginagamit kung kaya tinawag ko ang pansin ng Tagapamuno ng kagawaran ng Kasaysayan at pinagsabihan na ipatupad ang  paggamit ng Filipino sa pagtuturo ng kasaysayan.

            Ang pakikipagtalastasan ay hindi rin isinasagawa sa wikang Filipino kundi sa wikang  Ingles.  Wala ring ipinalabas na kautusan na gamitin ang wikang Filipino sa pakikipagtalastasan.  Marahil ay napapanahon na, na ang wikang Filipino ay malawakang magamit sa PUP.  Maaari na marahil na ito ay maisakatuparan sapagka’t  noong dumalaw   dito si pangulong Estrada ay binigyang diin niya ang paggamit ng wikang Filipino sa pagtuturo at pakikipagtalastasan.

            Nais kong banggitin sa puntong ito ang isang pangyayari kaugnay ng paggamit ng wikang Filipino sa akademya. Ito ay nangyari sa isa sa mga guro ng PUP na masigasig na tagapagtaguyod ng wikang Filipino.  Sa ilalim ng PASUC evaluation, ang isang  bagong  full professor ay kinakailangang magdaan sa PASUC Accreditation Committee  para sa mga bagong propesor.  Ang taong tinutukoy ko ay tumangging gumamit ng wikang Ingles sa  pagsagot sa mga tanong sa kanya sa oral at written  examiantions.  Pinanindigan niya ang paggamit ng wikang Filipino.  Walang nagawa ang mga nasa Accreditation Committee. Napailing na lamang sila at tinaggap ang wikang ginamit ng gurong aking  tinutukoy.

            Sa pangalawang katanungan, mas epektibo ba ang paggamit ng wikang Filipino kaysa Ingles sa pagtuturo?

            Bagama’t sa personal kong karanasan ay napatunayan ko na  higit na mabisa o epektibo para sa higit na ikauunawa ng mga mag-aaral ang paggamit ng wikang Filipino, ninais ko paring magsagawa ng sarili kkong pananaliksik  hinggil ditto.  Naginterbyu ako ng mga guro, hindi lamang iyonmg mga nagtuturo ng agham panlipunan, kundi ganoon din ang mga gurong  nagtuturo ng Ingles.

            Ayon sa mga guro ng  sikolohiya:

                        Filipino ang  wikang gustong gamitin ng        mga bata.  Mas higit silang nakakarelate.

                        Kapag pinagsasalita sa Filipino, hindi takot   ng mga bata na baka sila magkamali.  Kapag Ingles,             ag-aalala sila na baka mali ang kanilang bigkas o     amit ng  Ingles.  Kaya, kapg nagkamali sila, ayaw      a nilang  magsalita, nagkakaroon sila ng inhibisyon.

Kung nais ng guro na maging epektibo ang ata sa paglahok sa diskusyon, pabayaan silang magsalita  sa Filipino.

Mas naiintindihan ng mga bata kung Pilipino ang gamit sa pagtalakay ng mga aralin; mas malawak ang inter-action, mas nakakapag-express  sila  ng sarili nila.

            Ayon naman sa ilang guro  ng Ingles na aking kinapanayam, bagama’t Ingles daw ang kanilang asignatura, ang mga halimbawa nila ay isinasalin pa nila sa Filipino upang higit na maunawaan.  Ganoon din daw ang kanilang pagpapaliwanag.

            Isa namang iskolar na guro ng sikolohiya ang nagbigay sa akin ng kanyang paniniwala hinggil sa paggamit ng wikang Filipino sa pagtuturo.  Ayon sa kanya, ang wikang Filipino ay dapat na gamiting medyum ng pagtuturo sapagka’t ito ang wikang unang nakagisnan nangg higit na maraming bilang  ng mga mag-aaral; na ang kaisipan ng mga mag-aaral ay nakaabot na sa antas kung saan ay magagamit niya ang wikang Filipino sa pagpapahayag  ng kanyang kaisipan, damdamin, takot, pangarap, pag-asa at iba pang damdamin.  Sa pagpapatuloy niya sa kanyang pahayag na nais kong basahin sa wikang ginamit niya, ang wikang Ingles, ay ganito pa ang kanyang sinabi:

This level of language usage usually approximates his mental capability, and as such, it is already the logical choice of a medium in comprehending abstract academic concepts.  Introducing new abstract concepts in a different language will be an intellectual setback for a student who has to grope with a new medium to             understand and express the new concepts he is           trying to learn.

            Sa banding huli ng kanyang nakasulat na pahayag sa paniniwala niya sa pagagmit ng wikang Filipino ay ganito ang sinabi ng guro ng sikolohiya na tinutukoy ko:

                        The  fact that I am  expressing my thoughts     in English while arguing for the use of Filipino in             schools, already reflects the confusion and painful     struggle I had to go through as I groped through       two languages in my early years of education.

            Kaugnay nito, may mga pag-aaral na isinagawa na nagpapatunay na ang mga bata na  tinuruang bumasa sa pamamagitan ng kinagisnan  nilang wika,  ang Filipino, sa kasong ito, ay may higit na kahusayang  bumasa at umunawa, higit na mabilis ang pang-kaisipang  pag-unlad kaysa mga mag-aaral na ang sosyolohikal at  pangkabuhayang antas ng pamumuhay ay katulad din ng mga batang nabanggit na tinuruang bumasa sa Ingles kahit na  nga ang una o   maaaring ang tangi nilang wika na ginagamit sapul  pagkabata ay Filipino.  Ito ay sapagka’t ang unang edukasyon ay nakatutok sa paghubog ng kaalamang pandama (perceptual knowledge), at sapagka’t ang bata ay nakikita ang  kanilang kapaligiran sa  pamamagitan ng kanilang limang pandama (five senses) at ipinahahayag ang kaalamang ito sa pamamagitan ng kanilang unang wikang natutunan, mas mabilis ang kanilang pagkatuto sa pamamagitan ng paggamit ng wikang kanilang nakasanayan.

            Sa bahagi naman ng mga mag-aaral ay ganito ang kanilang sinabi kaugnay ng paggamit ng Filipino bilang wika ng pagtuturo sa mga paaralan:

                        Mas nagkakaroon nang madaling       pagkakaunawan ang mga Pilipino; mas dadami ang gagamit ng Filipino at higit itong mamahalin ng   mga mamamayan;  magandang pamamaraan ang     paggamit ng Filipino sa pagtuturo upang          mapaunlad ang wikang ito;  mas maipapahayag ng   mga mag-aaral ang kanilang kaisipan sa             pamamagitan ng wikang ito.   

Bagama’t may mga ganitong pahayag ang mga mag-aaral na aking kinapanayam at hiningan ng nakasulat na pananaw hinggil sa paggamit ng wikang Filipino sa pagtuturo, ay nagkakaisa naman sila sa pagsasabi na mahirap din kung Filipino ang gagamitin sa lahat ng asignatura sapagka’t nangangahulugan ito ng pagsasaisantabi sa wikang Ingles.  Apatnapu’t walo sa limampung mag-aaral na aking kinapanayam ang  nagsabi na hindi dapat mangyari ito  sapagka’t ang Ingles  ang wikang kailangan para sa pandaigdig napakikipagtalastasan.  Naniniwala  rin ang  apatnapung mag-aaral na ito na mas higit  ang  tsansa nila na madaling magkatrabaho kung magaling sila  sa wikang Ingles.  Sa madaling salita, bagama’t  naniniwala sila sa pagpapahalaga sa wikang Filipino, hindi naman nila  nais na maisaisantabi ang Ingles.  Hindi natin masisisi  ang mga kabataang ito sapagka’t ang kanilang siansabi ay siyang katotohanan.  Sa pag-aaply nga naman ng trabaho, sila ay  iniinterbyu sa pamamagitan ng wikang Ingles; ang ifnormatyion sheet ay nakasulat din sa wikang Ingles kaya Ingles din ang kanilang kailangang sagot.  Sa mga pagsusulit ay  na ibinibigay sa kanila sa mga  tanggapang kanilang  pinag-aaplayan ay Ingles din ang mga tanong.  Paano nga naman nila maibubuhos ang kanilang puso sa  wikang Filipino? Sa  mga sagot ng  mga kabataang ito, ay maliwanag na sinasabi nila  na gamitin lamang ang  Filipino sa mga asignaturang Filipino at agham panlipunan . Tunay na itio ay isang nakalulungkot na rebelasyon mula na rin sa ating mga mag-aaral.

            Abng kasunod na  katanungan ay kung may malaking papel ang paggamit ng wikang Filipino sa pagtuturo sa paghubog ng nasyonalismo o  pagkabansa ng mga mamamayan.   Ang aking sagot sa tanong na ito ay isang naghuhumiyaw na OO.  Naniniwala ako na napakalaki  ng magagawa ng wika sa paghubog ng pagkabansa o nasyonalsimo at sa pagtatanim ng  matinding pagmamalaki sa pamana n gating lahi.  Nahihirapan akong maunawaan ang paniniwala ng marami na ang isang taio na nakapagsasalita ng wikang Ingles nang buong husay kagaya ng isang  native-born American ay nagtataglay din ng nasyonalsimong kapantay ng isang tao  na nagsasalita, sumusulat at nag-iisip  sa Filipino. Nininiwala ako na hindi lamang paraan ng pagpapahayag ang wika.  Higit pa rito ang sinasakop nito. Sabi nga ng iskolar na sosyolohista  na aking kinapanayam: 

                        Language involves complex thought process, such that a person can speak good and correct                      English because he thinks in English.  And when he    had already achieved that level of language facility    – thinking in English - he has internalized not just         the language but the culture’s thought processes as   well.   Thus, it wont be wrong to say that he is part             American in thoughts. 

            Ang  huling katanungan ay kung mapagtagumpayan ng mga nagmamalasakit sa wikang Filipino na ito ay malawakang magamit at tunay na maging wika hindi lamang sa  pagtuturo kundi sa mga tanggapan man ng  pamahalaan mula sa ehekutibo, lehislatibo, at hudikatura,  mainam na tingnan natin ang mga sumusunod na  pangyayari:

1. Sa pagsasalita ng pangulong Estrada sa  paaralang ito noong Martes, Agosto 4, 1998, ay sinabi ng Pangulo ang  kanyang matibay  na hangarin na ng wikang  Filipino ay pamukadkkarin bilang wika ng kanyang pamahalaan.  Sinasaludihan natin ang Pangulo sa kanyang adhikaing ito.  Ang nakalulungkot lamang, ang ilan sa ating mga kagalang-galang at mga makabayan daw na  mambabatas ay nagpahayag kaagad ng pagtutol sa adhikaing ito ng Pangulo.   Sa isyu  ng Philippine Daily Inquirer kahapon ay ipinahayag ng dalawang mambabatas, sina Kinatawan Joker Arroyo ng Makti at Raul Gonzzles ng Iloilo, na lalabag sa batas  ang Pangulong Estrada kapag iniutos niya ang ekslusibong  paggamit ng Filipino sa mga paaralan at tanggapan ng pamahalaan.  Sinabi ni Arroyo ang ganito:  any move to shift the emphasis to Filipino  as the sole official language resides with Congress, especially the House.

2. Isa pang maliwanag na indikasyon  nang pagkakaroon nang mahirap na pagtatagumpay sa adhikaing paggamit ng wikang Filipino nang malawakan ay ang paghahain ni Kinatawan   Efren Herrera ng Cebu ng House Bill No. 1367 na nagtataguyod na palaganapin ng mga pampubliko at pribadong paaralan ang paggamit ng Ingles ng mga mag-aaral.  Sng panukalang batas na ito ay bilang tugon sa resulta  ng pag-aaral na ipinalabas ni Kalihim Andrew Gonzales na siang milyon o 20% ng mga mag-aaral sa sekondarya ang hindi nakapagsasalita at nakasusulat sa Ingles.  Malaki rin ang porsiyento ng hindi nakapagsasalita at nakasusulat sa tamang Filipino.!  May hakbang bang isinagawa  kaugnay nito?  Wala!

            Sinabi pa rin ni Herrera ang  ganito:  students in all levela and social classes             should be urged to polish their English      during and outside  class hours and while within the campus and that parent-teacher association  could be deputized to ensure the strict implementation of the proposed law.   

3. Ang pagtutol sa  paggamit ng   Filipino sa Kongreso ay ipinakita rin  ni          Kinatawan  Douglas Cagas ng Davao del Sur, nang gamitin  nina   Kinatawan Michael Defensor ang wikang Filipino sa pagbibigay ng  pribilehiyong talumpati at magtanong naman sa pamamagitan din  ng wikang            Filipino sina Kinatawan Bella  Angara   Castillo at Kinatawan Romeo Candazo.  Sinabi ni Kinatawan Cagas  na hindi            maiintindihan ng mga katulad niya  ang pinag-uusapan kung Filipino ang wikang gagamitin.

III.             PAGWAWAKAS

            Sa takbo ng mga pangyayari na may kinalaman sa wikang Filipino, hindi ko maiwasang balikan sa aking isip  ang  ipinahayag ni  Kinatawan Titong  Roces noong 1956 habang pinagdidibatihan at nagiging sanhi ng pambansang  pagtatalo ang tungkol  sa pagtuturo ng kursong Rizal  sa mga paaralan.  Sa pagtatanggol sa paggamit ng pamimilit

sa pag-aaral ng Rizal ay sinabi ni Kinatawan Roces and ganito:

Sa loob ng 300 taon ay ipinilit sa atin ng mga mananakop na  Kastila ang  kulturang Kastila.Nang dumating ang mga Amerikano, pinilit tayo na mag-aral at magsalita ng kanilang wika. Ipinilit sa atin ang pag-aaral ng kanilang kasaysayan upang mapilitan tayongf mag-aral ng Ingles. Hinati nila tayong mga Pilipino sa dalawang grupo -  ang mga nakapag-aral at ang mga mangmang.  Isang halimbawa ay    ang aking sarili.  Nag-aral ako sa paaralan na ayon sa aking ama ay pinakamagaling na paaralan sa Pilipinas.  Pinilit akong mag-aral ng wikang Ingles.  Sa paaralang ito,             ang pagsasalita ng Tagalog ay may    kaparusahan. Dahil dito ay nakalimutan ko ang aking wika. Pagkaraan ng maraming taon ng pag-aaral, akala ko ay  natupad ko na ang aking pangarap na maging            kinatawan ng aking mga kababayan. Subali’t sa kauna-unahang pagkakataon,             nang tyumayo ako sa kanilang harapan sa Plaza Miranda, natuklasan ko na may    malaking hadlang na nakapagitan sa akain       at sa aking mga kababayan.  Hindi ako          makapagsalita sa sarili kong wika upang ako ay kanilang maunawaaan.  Nagsasalita ako sa Ingles samantalang ang unauunawaan nila ay Tagalog.  Biktima ako ng kumpulsyo!  Pinilit akong mag-aral ng        wikang Ingles sa paaralang aking pinasukan. Dahil dito nakalimutan ko ang sarili kong      wika. Ngayon, hindi ba marapat lamang na tayo ay gumamit din ng kumpulsyon para naman sa ating bayan? Nakalulungkot             lamang na isipin na kapag ang kumpulsyon ay  gagamitin laban sa para sa paglinang ng nasyonalsomo, kakaunti ang tumatayo upang ito ay tutulan.  Subali’t kapag ito ay             gagamitin upang palaganapin ang pagkamakabayan, kayraming tumatayo upang tumutol.

            Ngayon, mga kabalikat sa pagpapayabonmg ng wikang Filipino, kayrami nang tumatayoa hanay ng atuing mga mambabatas at sa mga  pinuno ng ating pamahalaan, kasama na ang Kagawarang ng Edukasyon, Kultura at Isports, upang tutulan ang isang adhikaing tuinay na makabayan.  Tunay na ang mentalidad na kolonyal ay napakalakas pa rin sa ating mga kababayan.

            Ang hamon ng inyong paksa ay hindi nagtatapos  sa kumperensiyang ito.  Napakabigat ng gawaing nakaatang sa inyong mga balikat.  Mapagtagumpayan nawa ninyo ito.